Çapraz Bulaşma Nedir?

Çölyak hastalığı veya glutene bağlı başka bir bozukluk teşhisi konulduğunda buğday, çavdar, arpa ve bunlardan elde edilen malzemelerden ve ürünlerden kaçınmanız gerektiği söylenecektir, ancak bilinmesi gereken çok önemli bir şey daha var. Çapraz Bulaşma ! Evde kendi glutensiz reçetelerinizi denemeye başlamadan ya da bir yerde yemek yemeye karar vermeden önce, mutfakta glutenin gizlenebileceği tüm yerlerin farkında olmanız gerekir. Çünkü çölyak hastasının bedeninin bağışıklık sisteminin gereği olarak tepki vermesi için bir gluten kırıntısı yeter. Glutensiz diyetin yönetilmesi gereken en zor kısmı “ çapraz bulaşma” ‘dan kaçınmaktır.

Çapraz bulaşma, glütensiz bir gıda veya gıda ürününün glüten içeren bir maddeye veya gıdaya maruz kalarak çölyak hastaları için kullanılamaz duruma gelmesidir. Çapraz bulaşma evde, restoranlarda ve diğer yiyecek servisi yerlerinde gerçekleşebilir. Yetiştirme, işleme ve üretim süreçleri gibi malzemelerin mutfağa ulaşmasından önce bile çapraz bulaşma riski vardır. Başta olası tüm çapraz bulaşma kaynakları ile başetmek zor bir iş gibi görünse de, gıda ürünlerini ya da servis hizmetlerini aldığınız yerlerin güvenirliklerini sorgulayarak bunun üstesinden gelebilirsiniz .


Gizli gluten kaynakları nelerdir?


Gluten evinizde bile birçok yerde aşağıdaki şekillerde saklanabilir.


Abur cuburlar


Gluten diyeti hakkında bir şey bilmeyen ya da yeni yeni öğrenen çocuğunuzun ve arkadaşlarının tükettikleri kuruyemişlerin hangisinde gluten olabileceğini kestiremezsiniz. Asla kuruyemiş tabaklarını ortada bırakmayın.


Oyun Hamurları


Oyun hamurlarında genellikle buğday kullanıldığını biliyor muydunuz? Her zaman markalı oyun hamurları kullanın ya da googledan arayarak evde kendiniz yapmayı deneyin. Kağıt yapıştırıcıları ve parmak boyaları Bunlarda gluten vardır. Ancak derin bir yara olmadıkça deri tarafından emilmese de çocuklar elerini ağızlarına götürerek glutene maruz kalabilirler. Bunların çoğu artık sentetikten yapılmakta ise de satıcıyı web sitesinden sorgulayarak bu malzemelerin içerisinde gluten olmadığından emin olun.


Diş Macunu


Glutensiz olanlarını tercih ediniz.


El Losyonları, Rujlar ve Bazı Kozmetikler


Gluten derin bir yara sözkonusu değilse deri tarafından emilmez.Ancak bazı kozmetikler doğrudan ağızla temas ettiğinde tehlikeli olabilirler. Bu ürünlerde “glutensiz” ibaresini arayınız.


İlaçlar


Eczacılıkta kullanılan malzemeler gluten içerebilir. Kullandığınız ilaçların gluten içerip içermediğini doktorunuzdan sorgulayınız.


Şampuan , Saç Kremleri, Güneş yağları


Glutensiz olanları tercih ediniz.


Bez Hububat Torbaları


Hasar görmüş olanlar çaprak bulaşma tehlikesi yaratabilir. Glutenli ve glutensiz hububatları farklı torbalara koyunuz ve glutensiz olanlar her zaman üst rafta olmasına dikkat ediniz.


Bulaşık Kurulama Bezleri


Sadece glutensiz ürünlerin tüketildiği tabak, çatal vb  araçlar için bir havlu ayırınız ya da kağıt havlu tercih ediniz. Gluten sterilize edilemez, bu nedenle sünger veya bulaşık bezinde kalan gluten, temiz yüzeylere aktarılabilir. Bulaşıklarınızı elle yıkarsanız taze bulaşık suyu kullandığınızdan emin olun, çünkü sudaki gluten partikülleri durulama sırasında temiz bulaşıklara aktarılabilir.


Çatal Bıçak


Glutenin özellikle tahta olanlarda , çatal bıçak ve kesme tahtalarından bulaşması kolaydır. Glutensiz kullanımlar için diğerlerinden farklı görünümleri olan bir takım ayırınız ve her kullanımdan sonra çatal, kaşık ve bıçakları sabunlu sıcak suyla yıkayıp iyice durulayınız , tercihen bulaşık makinası kullanınız.


Tencere, Tava


Glutensiz ürün kullanımı için farklı takımlar kullanınız. Plastik malzemeli süzgeç kibi ekipmalardaki çatlaklar gluten barındırabilir. Bunları değiştiriniz.


Fırın


Turbo fırınlar glutenin yayılmasına neden olur. İzolasyonu sağlam fırınlar kullanınız ve her kullanımdan sonra iyice temizleyiniz.


Tost Makinası


Bilindiği gibi tost makinaları ya da ekmek kızartma makinaları kırıntıları kolayca barındırır. Glutensiz ürünleri için farklı aletler kullanınız.